Phủ Dầy Vụ Bản Nam Định: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể

Phủ Dầy Vụ Bản Nam Định: Nơi hội tụ tinh hoa văn hóa và tín ngưỡng

Nam Định, mảnh đất giàu truyền thống văn hóa phía nam châu thổ sông Hồng, tự hào sở hữu một quần thể di tích tín ngưỡng đồ sộ, mà tiêu biểu là Khu Di tích Phủ Dầy. Nơi đây không chỉ là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu Liễu Hạnh mà còn là cái nôi của những làn điệu Chầu văn say đắm lòng người, một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia độc đáo.

Hành trình khám phá quần thể kiến trúc Phủ Dầy

Quần thể di tích Phủ Dầy, tọa lạc tại xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, là một minh chứng sống động cho kiến trúc tín ngưỡng truyền thống của người Việt. Với hơn 20 công trình kiến trúc đặc sắc, Phủ Dầy gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một trong “tứ bất tử” được tôn kính.

Phủ Tiên Hương trung tâm linh thiêng

Phủ Tiên Hương, phủ chính của quần thể, là một công trình kiến trúc tuyệt mỹ được xây dựng từ thời nhà Lê. Với 19 toà và 81 gian lớn nhỏ, phủ Tiên Hương mang vẻ đẹp uy nghiêm, cổ kính. Kiến trúc mặt phủ quay về phía tây nam, hướng về dãy núi Tiên Hương hùng vĩ. Trước phủ là hồ tròn, sân rộng và ba tòa nhà song song hai tầng, tạo nên không gian đón khách trang trọng và bề thế.

Bên trong điện thờ chính, bốn lớp thờ (bốn cung) được chạm khắc tinh vi hình ảnh rồng, phượng, hổ, thể hiện sự tài hoa của các nghệ nhân xưa. Cung đệ nhất với khám thờ khảm trai là điểm nhấn về sự tinh xảo và bề thế.

Phủ Vân Cát và Lăng Bà Chúa Liễu

Cách Phủ Tiên Hương không xa là Phủ Vân Cát, một công trình kiến trúc rộng lớn với 7 toà và 30 gian. Nơi đây cũng thờ phụng Thánh Mẫu Liễu Hạnh, đồng thời là nơi an nghỉ của bà tại Lăng Chúa Liễu, được xây dựng bằng đá xanh chạm trổ hoa văn tinh xảo.

Lăng Bà Chúa Liễu, xây dựng năm 1938, toàn bộ bằng đá xanh, là một khu vực hình chữ nhật với diện tích 625m², mang vẻ đẹp điêu khắc độc đáo và tinh tế.

Lễ hội Phủ Dầy và nghi lễ Chầu văn

Lễ hội Phủ Dầy, diễn ra vào thượng tuần tháng 3 âm lịch, là một trong những lễ hội tôn vinh Thánh Mẫu Liễu Hạnh lớn nhất cả nước. Lễ hội là sự hòa quyện tuyệt vời giữa các nghi lễ trang trọng và các hoạt động văn hóa dân gian sôi động.

Nghi lễ rước Thánh Mẫu và Hoa trượng hội

Điểm nhấn của lễ hội là nghi lễ rước Thánh Mẫu từ phủ chính lên chùa Gôi vào ngày 6/3, thu hút hàng ngàn du khách thập phương. Đoàn rước dài gần 1km, với đầy đủ các đội hình nhạc, phường bát âm, múa rồng, sư tử, tứ linh, múa võ...

Ngày 7/3 là sinh hoạt văn hóa “Hoa trượng hội” với trò kéo chữ độc đáo. Hàng trăm phu cờ, mặc đồng phục, dưới sự điều khiển của tổng cờ, đã khéo léo xếp thành những dòng chữ nho đầy ý nghĩa theo nhịp trống chiêng rộn rã.

Hát Chầu văn – Di sản văn hóa phi vật thể

Khi màn đêm buông xuống, du khách được đắm mình trong những làn điệu Chầu văn tha thiết, huyền ảo. Hát Chầu văn không chỉ là một hình thức nghệ thuật mà còn là một nghi lễ quan trọng, thể hiện khát vọng của con người và sự kết nối tâm linh.

Nghi lễ Chầu văn của người Việt tại Nam Định và Hà Nam đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào tháng 12 năm 2012. Hiện nay, tỉnh Nam Định đang nỗ lực hoàn thiện hồ sơ để đề nghị UNESCO công nhận đây là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Phủ Dầy

Quần thể di tích Phủ Dầy đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích văn hóa lịch sử cấp Quốc gia vào năm 1975. Tỉnh Nam Định đang tích cực triển khai các biện pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di sản này.

Việc lập hồ sơ đề nghị công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia cho lễ hội Phủ Dầy và nghi lễ Chầu văn không chỉ là sự khẳng định giá trị văn hóa mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để tiến tới việc đề nghị Nhà nước công nhận quần thể Phủ Dầy là Di tích văn hóa lịch sử Quốc gia đặc biệt.

Bằng việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, tín ngưỡng tại Phủ Dầy vụ bản nam định, Nam Định đang góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tạo sức hút du lịch, thu hút du khách trong và ngoài nước đến với vùng đất giàu truyền thống này.

Phủ Dầy, với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh sâu sắc, xứng đáng là điểm đến không thể bỏ qua cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về văn hóa Việt Nam. Hãy đến với Nam Định để trực tiếp trải nghiệm không gian linh thiêng và không khí lễ hội đặc sắc tại Phủ Dầy!