Khám phá Di sản Văn hóa Vật thể ở Quảng Bình: Báu vật Cần Giữ gìn và Phát huy

Quảng Bình, một dải đất hẹp ở miền Trung Việt Nam, tự hào là nơi hội tụ của những giá trị văn hóa và thiên nhiên độc đáo, trải dài qua bề dày lịch sử. Nơi đây không chỉ sở hữu những kỳ quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn là kho tàng đồ sộ của các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, minh chứng cho một nền văn minh lâu đời và phong phú. Việc nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị của những di sản này không chỉ là trách nhiệm mà còn là nguồn lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà, đồng thời góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc.

Giá trị Đa dạng của Di sản Văn hóa Vật thể và Phi vật thể Quảng Bình

Quảng Bình sở hữu một hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng phong phú, phản ánh rõ nét lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất này. Tỉnh đã ghi nhận sự hiện diện của 1 di sản thiên nhiên thế giới và các di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh, bao gồm Ca trù và nghệ thuật bài chòi.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị của 137 di tích lịch sử đã được xếp hạng. Hệ thống di tích trên đường Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh, hai tuyến đường huyết mạch trong lịch sử kháng chiến của dân tộc, đang được quan tâm đầu tư, gắn liền với tiềm năng phát triển du lịch lịch sử.

Các Di sản Văn hóa Phi vật thể Nổi bật

Quảng Bình tự hào với nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể độc đáo đã được UNESCO ghi danh hoặc công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các hình thức nghệ thuật trình diễn dân gian như hát tuồng bội, hát sắc bùa, hay các lễ hội truyền thống đặc sắc như lễ hội Rằm tháng Ba ở huyện Minh Hóa, đều mang đậm bản sắc văn hóa địa phương và là niềm tự hào của người dân.

• Lễ hội Rằm tháng Ba (Minh Hóa): Một lễ hội cộng đồng độc đáo với tục cúng Bụt, cầu mong quốc thái dân an, thu hút du khách thập phương.
• Hát Tuồng Bội (Hưng Trạch, Bố Trạch): Loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
• Hát Sắc Bùa (Minh Hóa, Đồng Hới): Một nét văn hóa đặc trưng, thể hiện đời sống tinh thần phong phú của người dân.
• Hát Kiều và Hát Ru Làng Biển Cảnh Dương: Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mang âm hưởng của biển cả và đời sống ngư dân.

Việc ghi danh các di sản này không chỉ nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa mà còn tạo điều kiện thu hút các nguồn lực đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy.

Di sản Văn hóa Vật thể Tiêu biểu

Ngoài các di sản phi vật thể, Quảng Bình còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử - văn hóa vật thể quan trọng. Mộ và nhà thờ Hoàng Kế Viêm tại thôn Văn La, xã Lương Ninh, huyện Quảng Ninh là một minh chứng cho công tác bảo vệ và gìn giữ di sản của chính quyền và nhân dân địa phương.

Hệ thống di tích gắn liền với đường Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh cũng đang được đầu tư mạnh mẽ, kết hợp phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Trong giai đoạn 2013-2023, nhiều di tích quốc gia đặc biệt đã nhận được sự đầu tư đáng kể từ ngân sách Trung ương và địa phương, với tổng kinh phí lên đến hơn 28 tỷ đồng.

Bảo tồn và Phát huy Giá trị Di sản Văn hóa ở Quảng Bình

Tỉnh Quảng Bình đã và đang triển khai nhiều chương trình, dự án cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa. Công tác quản lý, bảo vệ di sản được thực hiện theo quy định của Luật Di sản Văn hóa và các văn bản pháp luật liên quan.

Vai trò của Chính quyền và Cộng đồng

Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý, bảo tồn các điểm di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh. Việc đầu tư phát triển du lịch tại Vườn Quốc gia luôn tuân thủ quy trình, có báo cáo đánh giá tác động môi trường. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng tham gia xây dựng môi trường du lịch an toàn, thân thiện luôn được chú trọng.

Sở Văn hóa - Thể thao đã tích cực phối hợp với các địa phương trong việc kiểm kê, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Các lớp truyền dạy nghệ thuật ca trù, bài chòi được tổ chức thường xuyên, tạo điều kiện cho các nghệ nhân và câu lạc bộ tham gia các liên hoan văn hóa.

Chính sách hỗ trợ nghệ nhân, câu lạc bộ thực hành di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh luôn được chú trọng. Hiện nay, tỉnh có 1 Nghệ nhân Nhân dân và 8 Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực này. Năm 2022, tỉnh đã cấp 500 triệu đồng cho hoạt động bảo tồn di sản, và năm 2023 đang xây dựng chính sách hỗ trợ cụ thể hơn.

Phát triển Du lịch Bền vững từ Di sản

Việc bảo tồn các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể ở Quảng Bình đang gắn liền với chiến lược phát triển du lịch bền vững. Các di sản này không chỉ là tài nguyên văn hóa quý giá mà còn là nền tảng để Quảng Bình khai thác tiềm năng du lịch, thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Du lịch di sản tại Quảng Bình đang dần trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Các Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia Mới Được Công nhận

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký quyết định công nhận thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Quảng Bình, bao gồm: lễ hội Rằm tháng Ba huyện Minh Hóa, hát tuồng bội xã Hưng Trạch và hát sắc bùa huyện Minh Hóa, thành phố Đồng Hới. Việc này khẳng định thêm giá trị văn hóa độc đáo của tỉnh.

Cùng với 2 di sản được UNESCO công nhận, tổng số di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Quảng Bình đã tăng lên đáng kể. Điều này mở ra nhiều cơ hội hơn cho việc đầu tư, bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa này.

Kết luận: Di sản Văn hóa - Chìa khóa Phát triển Tương lai của Quảng Bình

Di sản văn hóa vật thể và phi vật thể ở Quảng Bình không chỉ là minh chứng sống động cho lịch sử, văn hóa mà còn là tài nguyên quý giá, là động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội và du lịch bền vững của tỉnh. Việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị này đòi hỏi sự chung tay của các cấp chính quyền, cộng đồng và du khách. Hãy cùng nhau tôn vinh và lan tỏa vẻ đẹp của các di sản văn hóa Quảng Bình đến với bạn bè quốc tế.